Tranh luận: Bản lãnh của Na Uy ở đâu khi một công dân Na Uy bị cầm tù tại Việt Nam?

Chính phủ phải yêu cầu một cuộc điều tra độc lập về việc Thuan Duc Nguyen (trong ảnh) đã "rơi vào tay" của Việt Nam như thế nào, các tác giả bài viết nói.

Đối với những người thân thiết với Thuan Duc Nguyen, điều này là một sự phản bội.

Đây là bài tranh luận thể hiện quan điểm và ý kiến của người viết.

Trong khi công dân Na Uy Thuan Duc Nguyen (52 tuổi) bị giam giữ ở Việt Nam, bị cáo buộc hoạt động khủng bố dựa trên lý do mà chúng tôi cho là phi lý, thì Na Uy đã ký một hiệp định thương mại tự do với nước này. Đối với những người thân thiết với ông, điều này là một sự phản bội.

Rốt cuộc tự do của một người Na Uy đáng giá bao nhiêu, nếu việc miễn thuế nhập khẩu đối với cá hồi được đặt cao hơn các quyền con người cơ bản?

Ngày 15 tháng 9, Thuan và người bạn người Úc của ông là Hiep Tran đã đến Campuchia để gặp các nhà hoạt động nhân quyền. Vài ngày sau, họ biến mất. Hành lý còn lại ở khách sạn, và Thuan đã mua vé máy bay đến Bangkok rồi về Na Uy.

Mười ngày sau, tin sốc đến từ Việt Nam: Hai người đàn ông đã bị bắt, bị cáo buộc vượt biên trái phép và hoạt động khủng bố. Hiện nay Thuan đang bị giam trong trại tạm giam B34 ở thành phố Hồ Chí Minh.

Chúng tôi cho rằng lời giải thích của chính quyền Việt Nam không hợp lý. Tại sao một công dân Na Uy, người có thể nhập cảnh Việt Nam miễn thị thực, lại cố vượt biên trái phép và đồng thời bỏ chuyến bay về nước đã mua vé?

Theo gia đình, Hiep Tran, thông qua các nhà ngoại giao Úc, đã khẳng định rằng ông không tự mình đi vào Việt Nam. Human Rights Watch mô tả vụ việc là có dấu hiệu rõ ràng của một vụ bắt cóc. Nếu điều này được xác nhận, đây sẽ là một trường hợp đàn áp xuyên quốc gia nghiêm trọng và có thể cấu thành hành vi vi phạm luật pháp quốc tế.

Thuan không phải là kẻ khủng bố. Ông là một người cha trong gia đình sống tại Lørenskog, nhiều năm qua đã hoạt động ôn hòa vì dân chủ, tự do tôn giáo và nhân quyền. Ông bị tiểu đường, phụ thuộc vào insulin hằng ngày và cần được theo dõi các vấn đề về thận. Vậy mà phải mất gần một tháng các nhà ngoại giao Na Uy mới được gặp ông.

Ngay giữa lúc này, Na Uy đã chọn ký hiệp định thương mại tự do giữa EFTA và Việt Nam. Chính phủ nhấn mạnh các lợi ích kinh tế, khả năng tiếp cận thị trường tốt hơn và việc cắt giảm thuế đối với cá hồi và cá thu.

Chúng tôi hiểu rằng thương mại đồng nghĩa với tạo công ăn việc làm. Nhưng chúng tôi không thể chấp nhận việc Na Uy ký kết hiệp định với một quốc gia đang giam giữ một công dân Na Uy trong hoàn cảnh nghiêm trọng và gây tranh cãi như thế.

Hiệp định lẽ ra phải được tạm hoãn cho đến khi Thuan được thả và trở về Na Uy an toàn. Việc ký kết đã mang lại cho chính quyền Na Uy một cơ hội gây áp lực chính trị lên Việt Nam. Thế nhưng, chính phủ đã bỏ lỡ cơ hội này khi vẫn quyết định ký kết hiệp định trong lúc anh Thuan còn đang bị giam giữ.

Na Uy luôn muốn thể hiện mình là người bảo vệ nhân quyền và luật pháp quốc tế. Nhưng những nguyên tắc này chỉ được bảo vệ khi không phải tốn kém gì thì không phải là nguyên tắc. Những nguyên tắc vẫn phải được áp dụng ngay cả khi lợi ích kinh tế bị đe dọa.

Chúng tôi ghi nhận những nỗ lực ngoại giao của Bộ Ngoại giao Na Uy, nhưng những lời bảo đảm về mặt ngoại giao là chưa đủ. Khi một công dân Na Uy có thể đã bị bắt cóc ở một nước khác và bị giam giữ dựa trên những cáo buộc mà chúng tôi cho là vô căn cứ, điều đó phải có hậu quả đối với quan hệ của Na Uy với quốc gia đang giam giữ công dân này.

Chính phủ phải yêu cầu một cuộc điều tra độc lập về việc Thuan đã rơi vào tay của Việt Nam như thế nào, bảo đảm ông được điều trị y tế cần thiết và sử dụng ảnh hưởng chính trị mà Na Uy vẫn còn để vận động cho việc trả tự do cho ông.

Ở nhà tại Lørenskog, những đứa trẻ đang mòn mỏi chờ đợi cha. Đối với các em, đây không phải là chuyện doanh thu xuất khẩu hay mức thuế. Điều các em mong mỏi là được đón cha về nhà.