Việt Nam chịu áp lực phải trả tự do cho các nhà hoạt động người Úc và người Na Uy

21.10.2026 

Trần Hiệp và Nguyễn Đức Thuận được hỗ trợ lãnh sự, trong khi các tổ chức nhân quyền lên án vụ bắt cóc xuyên biên giới được cho là đã xảy ra.

Việt Nam đang đối mặt với làn sóng lên án ngày càng mạnh và các lời kêu gọi trả tự do vô điều kiện cho hai nhà hoạt động nhân quyền, một người Úc và một người Na Uy, được cho là bị bắt cóc tại Campuchia vào giữa tháng 9 rồi bị đưa về Thành phố Hồ Chí Minh, nơi họ phải đối mặt với các cáo buộc liên quan đến khủng bố.

Ông Trần Hiệp (quốc tịch Úc) và ông Nguyễn Đức Thuận (quốc tịch Na Uy) đều là người gốc Việt và đã được hỗ trợ lãnh sự. Các nguồn tin độc lập cho biết các nhà ngoại giao được cho hay rằng hai ông bị những người đàn ông đeo mặt nạ bắt cóc sau khi gặp các nhà hoạt động nhân quyền tại Campuchia.

Campuchia đã phủ nhận việc biết về vụ bắt cóc. Một nguồn tin thân cận với các cuộc điều tra quốc tế nói: “Điều đó có thể đúng, nhưng rõ ràng những người Việt thực hiện vụ này đã được tạo điều kiện để vượt biên giới và đưa cả hai người trở về mà không bị cản trở.”

Trong một báo cáo được tổ chức dân chủ Việt Tân công bố một phần, ông Hiệp cho các viên chức lãnh sự Úc biết vào ngày 15–16/10 rằng ông và ông Thuận không hề cố nhập cảnh trái phép vào Việt Nam từ Campuchia như nhà chức trách Việt Nam tuyên bố.

Việt Tân cho biết ông Hiệp trông gọn gàng, sạch sẽ và có vẻ khỏe mạnh về thể chất. Ông Hiệp nói rằng tinh thần ông không ổn. Ông cho biết ông vẫn còn kinh hoàng và bị chấn thương tâm lý vì bị tấn công và bắt cóc ở Campuchia.

Trong một ghi chú gửi cho người thân, ông viết: “Tôi muốn mọi người biết rằng tôi chưa bao giờ tự ý vào Việt Nam. Tôi chưa bao giờ vượt biên giới. Tôi đang rất khó khăn về mặt tinh thần, bị chấn thương và kinh hoàng vì tình cảnh này.”

Hoàn cảnh của họ đã thu hút sự quan tâm sâu sát của quốc tế từ các tổ chức xã hội dân sự, đứng đầu là Tổ chức Ân xá Quốc tế và Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW). Cộng đồng người Việt hải ngoại cũng đã tổ chức các buổi cầu nguyện cho hai ông, đều là người Công giáo, và cho ông Thái Công Trường Sơn, người thứ ba.

Ông Sơn là công dân Việt Nam. Cả ba đều là thành viên của Việt Tân, tổ chức bị Việt Nam xem là tổ chức khủng bố và cấm hoạt động. Họ đang bị giam tại trại giam B34 ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Một nhóm gồm 29 tổ chức xã hội dân sự, trong đó có Action by Christians for the Abolition of Torture (ACAT), Freedom House và World Liberty Congress, tuyên bố: “Vụ cưỡng bức mất tích hai công dân nước ngoài trên lãnh thổ Campuchia là một hành động đàn áp xuyên quốc gia trắng trợn.”

“Vụ bắt cóc này là diễn biến mới nhất trong chiến dịch đàn áp xuyên quốc gia ngày càng gia tăng của chính quyền Việt Nam trên khắp châu Âu và Đông Nam Á.”

“Nó gửi đi thông điệp tới mọi nhà hoạt động, nhà báo và người lưu vong rằng không có biên giới hay hộ chiếu nước ngoài nào bảo vệ họ khỏi bàn tay độc tài của Hà Nội.”

Tổ chức Ân xá Quốc tế và HRW lưu ý rằng Việt Nam, một nhà nước cộng sản độc đảng, từ lâu đã có tiền lệ đàn áp những người ủng hộ Việt Tân và từng bắt cóc những người bất đồng chính kiến gốc Việt từ Đức, Thái Lan và Campuchia.

Năm 2019, ông Châu Văn Khảm, thành viên Việt Tân quốc tịch Úc, cùng với ông Nguyễn Văn Viễn và ông Trần Văn Quý, bị bắt ngay trong lãnh thổ Việt Nam và bị kết án từ 10 đến 12 năm tù với các tội danh liên quan đến khủng bố.

Sau phiên tòa chỉ kéo dài 4,5 giờ, tòa kết luận rằng họ đã sắp xếp việc đi lại đến Việt Nam, tổ chức rải truyền đơn cho các cuộc biểu tình, mở rộng mạng lưới của Việt Tân, viết bài và đưa người ra nước ngoài đào tạo về công nghệ thông tin. HRW cho rằng những việc này không cấu thành hành vi khủng bố.

Ông Hiệp và ông Thuận bay đến Phnom Penh ngày 15/9 và liên lạc thường xuyên với gia đình bên ngoài Campuchia cho đến sáng ngày 18/9, sau đó không thể liên lạc được với cả hai.

Họ đã bỏ lỡ các cuộc hẹn đã lên lịch và chuyến bay rời Campuchia ngày 19/9. Hành lý và đồ đạc khác của họ, trừ điện thoại và hộ chiếu, được tìm thấy trong phòng khách sạn ở Campuchia.

Bà Elaine Pearson, Giám đốc khu vực châu Á của HRW, nói: “Vụ bắt giữ và giam giữ rõ ràng hai công dân nước ngoài đặt ra nhiều câu hỏi về vai trò của cả chính phủ Việt Nam và Campuchia.”

Bà nói: “Vận động cho dân chủ và đa nguyên không phải là tội ác. Chính phủ Việt Nam cần trả tự do cho Nguyễn Đức Thuận, Trần Hiệp và Thái Công Trường Sơn, và chấm dứt hành vi đàn áp xuyên quốc gia.”