Các tổ chức nhân quyền muốn gây thêm áp lực lên Việt Nam về vụ bắt giữ công dân Úc

Các tổ chức nhân quyền kêu gọi chính phủ liên bang gia tăng áp lực lên Việt Nam về số phận của một nhà vận động dân chủ người Úc đang bị giam giữ sau khi mất tích ở Campuchia vào tháng trước.

Các tổ chức nhân quyền đang kêu gọi chính phủ liên bang gia tăng áp lực lên Việt Nam về số phận của một nhà vận động dân chủ người Úc đang mòn mỏi trong tù sau khi mất tích ở Campuchia vào tháng trước.

Ông Trần Hiệp, một người đàn ông ở Melbourne, đã mất tích sau khi đến khu vực này vào tháng Chín để gặp gỡ các nhóm nhân quyền Việt Nam tại Campuchia.

Hơn một tuần sau, Bộ Công an Việt Nam cho biết đã bắt được ông Trần và một nhà hoạt động nhân quyền khác, công dân Na Uy Nguyễn Đức Thuận, khi đang tìm cách nhập cảnh trái phép vào Việt Nam để tham gia "các hoạt động khủng bố và phá hoại".

Nhưng điều đó đã bị những người ủng hộ ông Trần Hiệp kịch liệt bác bỏ. Họ nói rằng hai người không hề có kế hoạch vào Việt Nam, và cáo buộc rằng nhiều khả năng họ đã bị chính quyền Việt Nam bắt cóc và đưa qua biên giới.

Các tổ chức nhân quyền cũng chỉ ra rằng hai người đã lỡ các cuộc hẹn khác đã lên lịch tại Campuchia và để lại hành lý cùng đồ dùng cá nhân trong phòng khách sạn ở Campuchia — cho thấy họ không có kế hoạch rời khỏi đất nước này.

Hai người là thành viên của Viet Tan, một tổ chức đối lập của người Việt ở hải ngoại mà đảng cầm quyền của Việt Nam đã gán nhãn là tổ chức khủng bố.

Hầu hết các học giả cho rằng mặc dù Viet Tan có nguồn gốc từ các nhóm vũ trang chống Cộng xuất hiện sau Chiến tranh Việt Nam, tổ chức này đã tái ra mắt vào những năm 2000 với tư cách là một chính đảng cam kết thay đổi bằng phương thức ôn hòa.

Vụ bắt giữ là 'thái quá và không thể chấp nhận'

Nhà vận động nhân quyền Phil Robertson nói với ABC rằng việc bắt giữ ông Trần Hiệp là "thái quá và không thể chấp nhận" và là một dấu hiệu nữa cho thấy chính quyền Việt Nam ngày càng quyết tâm nhắm vào các đối thủ chính trị ở nước ngoài dưới thời vị chủ tịch nước đầy quyền lực, cựu lãnh đạo ngành an ninh Tô Lâm.

"Tô Lâm đã cố tình truy đuổi những người chỉ trích lên tiếng bất cứ khi nào có thể, bao gồm các vụ bắt cóc ở Thái Lan, các vụ bắt cóc ở Đức, và giờ là các vụ bắt cóc ở Campuchia," ông nói.

Các luật sư có trụ sở tại Oslo của ông Nguyễn Đức Thuận gọi sự mất tích của ông là "một trường hợp điển hình của cưỡng bức mất tích, trong khuôn khổ đàn áp xuyên quốc gia của Việt Nam".

Campuchia đã phủ nhận việc trao hai người cho Việt Nam, nói rằng họ đã bị chặn lại tại cửa khẩu biên giới.

Chính phủ Việt Nam đã phủ nhận việc nhắm vào những người chỉ trích ở nước ngoài, nói rằng những người bị cho là bị bắt cóc ở Thái Lan đã tìm cách vượt biên trái phép trở về Việt Nam, trong khi công dân Việt Nam mất tích ở Đức thực ra đã tự nguyện trở về nước.

Chính phủ đang có các can thiệp ngoại giao

Tuần trước, Bộ trưởng Ngoại giao Penny Wong nói với ABC rằng bà sẽ xử lý vấn đề này một cách thận trọng trước công chúng.

"Tôi có thể xác nhận rằng tôi biết về trường hợp này và các quan chức Úc cũng biết," bà nói.

"Tôi có thể xác nhận rằng chúng tôi đã có các can thiệp ngoại giao, bao gồm từ chính tôi, liên quan đến vấn đề này.

"Nhưng vì lý do quyền riêng tư, tôi không thể cung cấp cho quý vị thêm thông tin nào ngoài điều đó."

Những người ủng hộ ông Trần cho biết ông hiện đang bị giam giữ tại trại tạm giam B34 khét tiếng ở Thành phố Hồ Chí Minh, nơi các tù nhân chính trị thường bị giam trước khi xét xử.

Tính đến thứ Hai tuần này, các quan chức Úc vẫn chưa được phép tiếp xúc lãnh sự với ông — dù không rõ điều đó có thay đổi trong những ngày gần đây hay không.

Vợ ông, bà Chloe Đặng, nói rằng bà "đau lòng" khi bị chia cắt với chồng, và đã khẩn khoản xin Việt Nam trả tự do cho ông.

Ông Trần Hiệp không phải là thành viên người Úc đầu tiên của Viet Tan bị chính quyền Việt Nam nhắm tới — ông Châu Văn Khảm ở Sydney đã được trả tự do vào năm 2023 sau khi Thủ tướng Anthony Albanese và các bộ trưởng khác trong chính phủ Úc vận động chính phủ Việt Nam trả tự do cho ông.

Ông Robertson cho rằng Úc nên "khá mạnh dạn" và "sẵn sàng thực sự gây sức ép mạnh mẽ, cả kín đáo lẫn công khai, để ông Trần Hiệp được trả tự do".

"Nếu không, ông ấy sẽ phải đối mặt với, quý vị biết đấy, một phiên tòa trò hề và một bản án tù dài, điều sẽ gây ra những vấn đề lớn cho gia đình ông và cho quan hệ Việt Nam - Úc," ông nói.

'Tôi đã khóc rất nhiều'

Vụ việc cũng gây tranh luận trong cộng đồng người Việt tại Úc, bao gồm cả những người ủng hộ chính phủ lẫn những người phản đối đảng cộng sản cầm quyền.

Nhà hoạt động cộng đồng ở Brisbane My Linh Do, một nhà vận động dân chủ nổi tiếng và là người chỉ trích đảng cầm quyền của Việt Nam, cho biết trải nghiệm của ông Trần Hiệp khiến bà nhớ lại cuộc đối mặt của chính mình với chính quyền Việt Nam gần 15 năm trước.

"Kể từ sự việc của ông Trần Hiệp tuần trước, tôi đã rất sợ hãi, và tôi bị mất ngủ," bà nói với ABC.

"Tôi không thể ăn được. Tôi đã khóc rất nhiều."

Bà My Linh nói với ABC rằng bà đã bị giữ lại tại biên giới Việt Nam vào năm 2012 và bị thẩm vấn trong năm ngày trước khi được thả.

Bà cho biết chính quyền đã đe dọa bà, tìm cách truy cập tài khoản email chính quyền bang Queensland của bà và thậm chí còn tìm cách tuyển mộ bà cung cấp thông tin tình báo cho chính phủ Việt Nam.

"Họ không dùng từ 'làm gián điệp', nhưng họ nói họ muốn tôi báo cáo bất kỳ hoạt động đáng ngờ nào của một người Việt ở Úc có dính líu đến bất cứ việc gì," bà nói với ABC.

Các quan chức DFAT 'tiếp tục làm việc'

Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao và Thương mại (DFAT) không cho biết họ đã được phép tiếp xúc lãnh sự với ông Trần hay chưa.

"Các quan chức Úc tại Việt Nam tiếp tục làm việc với chính phủ Việt Nam," người này nói.

Khuyến cáo du lịch chính thức của DFAT đối với Việt Nam cảnh báo rằng mọi người có thể bị giam giữ vì "bị cho là có liên quan đến các tổ chức chính trị không được nhà nước công nhận hoặc các nhóm mà Chính phủ Việt Nam cho là có liên hệ với các nhóm bất đồng chính kiến".

Các cáo buộc là 'vô căn cứ và gây hiểu lầm'

Đại sứ quán Việt Nam tại Canberra nói với ABC rằng các cáo buộc về việc bắt cóc cưỡng bức là "vô căn cứ và gây hiểu lầm."

"Tại Việt Nam, việc bắt giữ và truy tố được thực hiện theo quy định của pháp luật, như ở các quốc gia khác," một phát ngôn viên cho biết trong một tuyên bố.

Phát ngôn viên này cũng phủ nhận việc người Úc gốc Việt bị đối xử không thỏa đáng khi đến Việt Nam.

"Sự tăng trưởng đều đặn của du khách Úc đến Việt Nam, đạt mức kỷ lục nửa triệu người vào năm ngoái — bao gồm hàng nghìn người Úc gốc Việt — phản ánh sức hấp dẫn của Việt Nam như một điểm đến du lịch và mối quan hệ nhân dân ngày càng phát triển giữa hai nước chúng ta," người này nói với ABC.

Đại sứ quán Campuchia tại Canberra không trả lời các câu hỏi của ABC.