Người Na Uy bị bắt: - Họ đã siết chặt kiểm soát
Ingunn Dorholt
Bài viết gốc bằng tiếng Na Uy ↗
Tình hình của phe đối lập chính trị được cho là đã xấu đi đáng kể dưới thời Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm. Giờ đây, người Na Uy gốc Việt Nguyễn Đức Thuận (52 tuổi) đang bị giam giữ.
TỒI TỆ HƠN: Tình hình của những nhân vật đối lập đã xấu đi thêm dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch nước Tô Lâm. Trong ảnh, ông cùng vợ là bà Ngô Phương Ly trong chuyến thăm chính thức Moscow hồi đầu tháng Chín. Ảnh: Sergei Ilnitsky/Pool Photo via AP / NTB
Hôm thứ Hai, nhà chức trách Việt Nam xác nhận rằng người Na Uy gốc Việt mất tích Nguyễn Đức Thuận (52 tuổi) nằm trong số ba người bị bắt bởi công an Việt Nam.
Cũng bị bắt còn có người Úc gốc Việt Trần Hiệp (50 tuổi), và một người đàn ông được nhà chức trách xác định là Thái Công Trường Sơn (46 tuổi).
!
Nguyễn và Hiệp là các nhà hoạt động trong tổ chức quốc tế Viet Tan có trụ sở tại Hoa Kỳ. Cả tổ chức này lẫn nhà chức trách Việt Nam đều xác nhận điều đó.
Theo nhiều tổ chức nhân quyền, tình hình của những người bất đồng chính kiến và nhà hoạt động Việt Nam đã xấu đi đáng kể trong những năm gần đây.
"Đảng đối lập"
Viet Tan hoạt động vì nhân quyền và dân chủ tại Việt Nam. Trên trang web của mình, tổ chức này viết rằng mục tiêu của họ là "vượt qua chế độ độc tài và xây dựng nền tảng cho một nền dân chủ bền vững", và họ cam kết đấu tranh ôn hòa, bất bạo động.
Human Rights Watch trước đây đã mô tả Viet Tan là "một đảng đối lập" hoạt động công khai và hợp pháp tại nhiều quốc gia, nhưng bị chế độ cộng sản độc đảng tại Việt Nam tùy tiện gán nhãn là tổ chức khủng bố.
! đã bị bắt cùng với người Na Uy gốc Việt Nguyễn Đức Thuận (52 tuổi). Ảnh: Viet Tan")
Nguyễn và Hiệp đã ở Campuchia, quốc gia láng giềng của Việt Nam, trong ba ngày để gặp gỡ các nhà hoạt động Việt Nam khác trong tổ chức thì cả hai được báo cáo mất tích vào ngày 18 tháng Chín.
Chính vợ của Hiệp là người đã báo động khi chồng bà không xuất hiện tại sân bay Bangkok như dự kiến, và hóa ra Hiệp và Nguyễn chưa bao giờ lên máy bay.
Hiện chưa rõ người đàn ông gốc Việt thứ ba có phải cũng là thành viên của Viet Tan hay không.
Ngoài việc là nhà hoạt động của Viet Tan, ông Hiệp người Úc còn là người sáng lập tổ chức Australian Alliance to Combat Human Trafficing có trụ sở tại Úc, theo The Guardian.
- Họ đã siết chặt hơn
Chế độ cộng sản tại Việt Nam được cho là đã leo thang đáng kể các hành động nhắm vào những người chỉ trích trong những năm gần đây, và theo Washington Post, điều này đã đẩy nhiều nhà hoạt động, luật sư và nhà báo phải sống lưu vong.
Sự leo thang này được xem là gắn liền với việc Chủ tịch nước Tô Lâm lên nắm quyền. Trước tiên là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản vào năm 2024, và sau đó là Chủ tịch nước. Ông đã là đảng viên Đảng Cộng sản trong nhiều thập kỷ.
Theo Human Rights Watch (HRW), đã có ít nhất 160 tù nhân chính trị bị giam giữ tại Việt Nam vào thời điểm Nguyễn, Hiệp và Sơn bị bắt giam, và các nhà hoạt động hằng ngày phải chịu sự sách nhiễu, đe dọa, theo dõi và thẩm vấn của công an.
Theo tổ chức này, ít nhất 28 nhà hoạt động đã bị kết án tù dài hạn tính đến nay trong năm 2026, trong khi 39 người khác đã bị bắt. Điều này diễn ra trước khi Nguyễn, Hiệp và Sơn bị bắt. Theo HRW, đó là vì họ đã chỉ trích chính phủ hoặc có liên hệ với một nhóm chính trị hoặc tôn giáo không được chấp nhận.
!
- Việc các nhà hoạt động nhận án tù từ 15 đến 20 năm không phải là hiếm, đại diện Viet Tan Phong Nguyễn cho biết với Sydney Morning Herald.
Cả các nhóm xã hội dân sự lẫn các chuyên gia nhân quyền Liên Hợp Quốc cũng đã nhiều lần cảnh báo về sự hợp tác gia tăng giữa nhà chức trách Việt Nam và các nước láng giềng nhằm vào những người bất đồng chính kiến.
Theo Viet Tan, trước đây cũng đã có một số trường hợp người bất đồng chính kiến Việt Nam mất tích tại các nước láng giềng rồi sau đó xuất hiện trong trại giam ở Việt Nam.
- Viet Tan đặc biệt lo ngại rằng nhà nước công an của Chủ tịch nước Tô Lâm sử dụng bộ máy an ninh để đàn áp và trấn áp các nhà hoạt động và công dân nước ngoài ngay cả bên ngoài biên giới Việt Nam, tổ chức này cho biết, cùng nhiều điều khác.
- Một vụ việc khó khăn
Nguyễn Đức Thuận là công dân Na Uy, sống tại Oslo cùng vợ và hai con, và cũng có những người thân khác tại Oslo.
Sau khi hai người mất tích 11 ngày, hôm thứ Hai nhà chức trách Việt Nam cho biết họ đã bị bắt.
Theo công an, ba người đàn ông bị cho là đã bị bộ đội biên phòng bắt giữ lúc 21 giờ 50 ngày 18 tháng Chín khi đang tìm cách nhập cảnh trái phép vào Việt Nam từ Campuchia. Ngày hôm sau, họ được bàn giao cho công an Việt Nam, và phải mất 10 ngày công an mới thông báo về vụ bắt giữ trong một tuyên bố.
Bộ Ngoại giao nói với Dagbladet rằng họ rất thấu hiểu vụ việc này là một vấn đề rất khó khăn đối với tất cả những người liên quan, và cơ quan ngoại giao tại đại sứ quán ở Hà Nội cùng Bộ Ngoại giao đang hỗ trợ lãnh sự trong vụ việc.
- Chúng tôi đang liên lạc với nhà chức trách địa phương và các đồng nghiệp Úc. Chúng tôi đã chính thức xác nhận việc giam giữ và đang nỗ lực thiết lập liên lạc trực tiếp với những người bị giam. Chúng tôi cũng tiếp tục chuyển tải mối lo ngại của gia đình về sức khỏe của ông, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Cecilie Roang cho biết hôm thứ Sáu.
Bộ Ngoại giao cũng cho biết Bộ Ngoại giao rất ưu tiên vụ việc này, nhưng do nghĩa vụ bảo mật nên hiện tại không thể đi vào chi tiết hơn.
Đại sứ quán Na Uy tại Hà Nội chuyển câu hỏi sang Bộ Ngoại giao.
Dagbladet đã liên lạc với gia đình của Nguyễn Đức Thuận, những người hiện không muốn đưa ra thêm tuyên bố nào.
Bị cáo buộc khủng bố
Theo công an Việt Nam, ba người đàn ông bị cho là đã thừa nhận trong quá trình thẩm vấn rằng họ mang theo giấy tờ giả và nhập cảnh trái phép vào Việt Nam để thực hiện các hoạt động khủng bố và phá hoại.
Hiện họ bị cáo buộc tội khủng bố và làm giả giấy tờ.
Viet Tan khẳng định rằng thông tin từ nhà chức trách về việc họ tìm cách nhập cảnh vào Việt Nam là không đúng sự thật. Vợ của Hiệp cũng nói như vậy.
Thay vào đó, họ cho rằng những người đàn ông này đã mất tích tại Campuchia vào sáng ngày 18 tháng Chín khi đang trên đường đến Kaoh Andaet, một khu vực ở miền nam Campuchia gần biên giới Việt Nam. Do đó, họ khẳng định rằng hai người đã bị bắt cóc tại Campuchia và bị cưỡng ép đưa về Việt Nam.
- Cáo buộc rằng họ vượt biên trái phép là một sự bịa đặt rõ ràng nhằm che đậy vụ bắt cóc, Viet Tan viết.
Tổ chức này cũng cho biết họ cực lực lên án vụ bắt cóc và "những cáo buộc bịa đặt do nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam đưa ra nhằm che đậy một hành vi đàn áp xuyên quốc gia".