Tổ chức nhân quyền cho biết chính quyền Việt Nam đã bắt cóc công dân Úc Trần Hiệp tại Campuchia
Victoria Pengilley
Một người đàn ông ở Melbourne cùng một đồng nghiệp đến Phnom Penh để gặp các nhà hoạt động nhân quyền Việt Nam đã mất tích hơn một tuần.
Tổ chức tranh đấu cho dân chủ Viet Tan cáo buộc một người đàn ông ở Melbourne và đồng nghiệp người Na Uy gốc Việt của ông, những người mất tích tại Campuchia hơn một tuần trước, đã bị chính quyền Việt Nam bắt cóc và cưỡng ép đưa về Việt Nam, điều mà tổ chức này gọi là "một hành động đàn áp xuyên quốc gia".
Ông Trần Hiệp, 50 tuổi, và đồng nghiệp Nguyễn Đức Thuận, 52 tuổi, đã bặt tin kể từ sáng ngày 18 tháng 9.
Hai người đã đến Phnom Penh để gặp các nhà hoạt động nhân quyền Việt Nam.
Họ bay từ Bangkok đến thủ đô Campuchia vào ngày 15 tháng 9 và thường xuyên liên lạc với gia đình cho đến ngày 18 tháng 9.
Họ đã không lên chuyến bay trở về Bangkok lúc 10 giờ 30 sáng ngày hôm sau.
Trong đêm qua, truyền thông nhà nước Việt Nam đưa tin hai người đã bị bắt giữ, theo Viet Tan, tổ chức mà cả hai người là thành viên và bị chính phủ Việt Nam coi là một tổ chức khủng bố.
Viet Tan cho biết chính quyền cáo buộc hai người "nhập cảnh trái phép vào Việt Nam từ biên giới Campuchia".
Bài báo của truyền thông nhà nước cho biết trong quá trình điều tra, hai người cùng một người đàn ông thứ ba ở tỉnh Đồng Tháp đã khai nhận là thành viên của Viet Tan, tổ chức mà bài báo gọi là "tổ chức khủng bố".
Bài báo cho biết những người này bị cáo buộc "mang theo giấy tờ giả để nhập cảnh trái phép vào Việt Nam nhằm thực hiện các hoạt động khủng bố, phá hoại".
"Vụ việc đang được điều tra làm rõ hành vi phạm tội của các đối tượng để xử lý theo quy định của pháp luật," bài báo viết.
Nhưng tổ chức này bác bỏ thông tin đó, cho rằng hai người không hề có ý định nhập cảnh Việt Nam và đã bị bắt cóc tại Campuchia, rồi bị cưỡng ép đưa qua biên giới.
Chính quyền Việt Nam, cùng với đại sứ quán Campuchia và Việt Nam, đã được liên hệ để đề nghị bình luận.
'Một sự bịa đặt trắng trợn'
Trong một tuyên bố, Viet Tan cho biết cáo buộc trên là bịa đặt nhằm che đậy một vụ bắt cóc vi phạm chủ quyền của Campuchia và luật pháp quốc tế.
Tổ chức này cho biết hai người đang di chuyển đến khu vực Kaoh Andaet của Campuchia khi mất tích.
"Viet Tan đặc biệt lo ngại rằng nhà nước công an của Tô Lâm đang sử dụng bộ máy an ninh để truy lùng và đàn áp các nhà hoạt động và công dân nước ngoài ngay cả bên ngoài biên giới Việt Nam,"
tuyên bố cho biết.
Viet Tan đã kêu gọi chính phủ Úc và Na Uy khẩn cấp yêu cầu được tiếp xúc trực tiếp với hai người để xác nhận tình trạng và sự an toàn của họ.
Tổ chức này cho biết ông Nguyễn bị tiểu đường và cần tiêm insulin hằng ngày, và phải được bảo đảm tiếp cận thuốc men và chăm sóc y tế.
Tổ chức cũng kêu gọi chính phủ hai nước và các tổ chức nhân quyền quốc tế gây áp lực lên chính phủ Việt Nam để trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho hai người.
Nỗi lo của gia đình
Thủ tướng Anthony Albanese cho biết chính phủ đã liên lạc với gia đình ông Trần và đang hỗ trợ lãnh sự.
"Đó là điều các chính phủ Úc làm cho công dân của chúng ta, và chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc trực tiếp với gia đình."
Phát biểu trước khi có tin chồng bị bắt giữ, vợ ông Trần, bà Chloe Dang, cho biết hai vợ chồng đến Thái Lan đi nghỉ trước khi chồng bà có chuyến đi phụ sang Campuchia.
Bà cho biết ông là một nhà hoạt động nhân quyền đầy nhiệt huyết và bà lo sợ hai người đã bị nhắm mục tiêu, hoặc bị bắt cóc, vì hoạt động vận động của họ.
"Anh ấy luôn biết làm công việc nhân quyền là có rủi ro, nhưng chúng tôi chưa bao giờ nghĩ chuyện này sẽ xảy ra,"
bà nói.
Bà Dang đang chờ tại sân bay Bangkok khi hai người không xuất hiện, và được cho biết ông Trần chưa hề lên máy bay.
"Cuộc trò chuyện cuối cùng của chúng tôi là anh ấy hỏi thăm tôi ở Bangkok, để chắc chắn rằng tôi an toàn và ổn. Anh ấy luôn hỏi thăm tôi," bà nói.
Bà cho biết đã trình báo người mất tích tại Campuchia và đang liên lạc với các quan chức lãnh sự Úc, nhưng lo ngại rằng những gì đang được làm là chưa đủ.
"Ngày nào tôi cũng gửi email cho DFAT \[Bộ Ngoại giao và Thương mại\] để hỏi thông tin chi tiết, nhưng tôi chưa nhận được tin gì kể từ khi anh ấy mất tích,"
bà Dang nói.
Một phát ngôn viên của DFAT cho biết bộ đang hỗ trợ lãnh sự cho gia đình một công dân Úc được báo cáo mất tích tại Campuchia, nhưng không thể bình luận thêm do nghĩa vụ bảo mật thông tin cá nhân.
'Không phải một du khách bình thường mất tích'
Ông Phong Nguyễn, đại diện của Viet Tan tại Úc, cho biết ông Trần là một nhà vận động lâu năm, chuyên đào tạo các nhà hoạt động về an ninh kỹ thuật số.
Ông trước đây làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin cho một ngân hàng lớn và cho Telstra, nhưng đã nghỉ việc để tập trung vào công việc nhân quyền.
Ông Nguyễn cho biết hai người đã hỗ trợ các nhà hoạt động nhân quyền hơn 20 năm và đang gặp gỡ những nhà hoạt động không phải là thành viên Viet Tan.
"Điều đáng lo ngại là đây không phải là một du khách bình thường mất tích khi đi du lịch," ông Nguyễn nói.
Các tổ chức nhân quyền, bao gồm Human Rights Watch và Amnesty International, đã ghi nhận việc công dân Việt Nam bị bỏ tù vì các bài đăng trên mạng và hoạt động tranh đấu.
Ông Nguyễn cho biết các bản án 15 hoặc 20 năm tù không phải là hiếm, và người dân bình thường cũng gặp nguy hiểm, không chỉ những nhân vật nổi tiếng.
Ông cũng chỉ ra sự gia tăng của đàn áp xuyên quốc gia, khi các chính phủ nhắm vào những người chỉ trích ở nước ngoài, và cho rằng trong năm qua đã có sự gia tăng đáng kể số người Việt ở hải ngoại bị "bắt giữ, bắt cóc" và kết án.
Ông Nguyễn nêu trường hợp công dân Úc Châu Văn Khảm, một thành viên Viet Tan đã phải ngồi tù bốn năm rưỡi tại Việt Nam sau khi bị bắt vào năm 2019.
Ông Nguyễn cho biết ông Trần và ông Thuận hiểu rõ những nguy hiểm trong công việc của họ, điều khiến sự im lặng của họ càng đáng báo động hơn.
"Chắc hẳn đã có chuyện gì đó xảy ra rất nhanh khiến họ không kịp báo động," ông nói.