Việt Nam bị cáo buộc bắt cóc các nhà hoạt động nhân quyền người Na Uy và Úc
Namita Singh
Việt Nam cáo buộc các nhà hoạt động nhập cảnh bằng giấy tờ giả mạo với ý định thực hiện các hoạt động khủng bố
Việt Nam công an đã bắt giữ ba người sau khi cáo buộc họ khủng bố, trong đó có một công dân Úc gốc Việt và một công dân Na Uy, theo chính phủ Việt Nam.
Ba người đàn ông được Bộ Công an Việt Nam xác định vào tối thứ Hai là Nguyen Duc Thuan, Ho Pham Hiep Huy và Thai Cong Truong Son. Bộ này cho biết họ bị bắt vào ngày 18 tháng 9 khi đang tìm cách vượt biên trái phép từ Campuchia vào Việt Nam.
Ho Pham Hiep Huy, còn gọi là Tran Hiep, đã dự kiến trở về Thái Lan để đoàn tụ với vợ là Chloe Dang. Người đàn ông 50 tuổi mang quốc tịch Úc gốc Việt này được cho là thành viên của nhóm vận động dân chủ Viet Tan. Ông ở Campuchia cùng nhà hoạt động người Na Uy Nguyen Duc Thuan để gặp gỡ các nhà bảo vệ nhân quyền.
Bộ này cho biết ông Thuan, sinh năm 1974, mang hộ chiếu Na Uy và ông Hiep, sinh năm 1975, mang hộ chiếu Úc. Bộ không cung cấp thêm thông tin về quốc tịch của ông Son, nhưng cho biết ông sinh năm 1980.
Chính phủ cho rằng họ đã nhập cảnh bằng giấy tờ giả mạo và có ý định thực hiện các hoạt động khủng bố. Chính phủ nói thêm rằng các công dân nước ngoài đã thú nhận là thành viên của Viet Tan, tổ chức bị coi là tổ chức khủng bố trong nước. Hiện chưa rõ người đàn ông thứ ba có phải là thành viên của nhóm này hay không.
Nhóm vận động dân chủ này cáo buộc chính phủ Việt Nam bắt cóc các nhà hoạt động của họ trong khi chính phủ cho rằng họ đang nhập cảnh qua biên giới Campuchia.
Viet Tan cho biết họ “cực lực lên án việc bắt cóc hai thành viên của mình tại Campuchia và các cáo buộc bịa đặt do nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam đưa ra nhằm che đậy một hành vi đàn áp xuyên quốc gia”.
"Một nhà nước dàn dựng việc bắt cóc các cá nhân ở nước ngoài và cưỡng ép đưa họ về lãnh thổ của mình là một hành vi đàn áp xuyên quốc gia nghiêm trọng," tổ chức này cho biết.
Viet Tan tự mô tả là một tổ chức hoạt động nhằm “vượt qua chế độ độc tài và xây dựng nền tảng cho một nền dân chủ bền vững” và “cam kết đấu tranh ôn hòa, bất bạo động”.
Human Rights Watch trước đây đã mô tả Viet Tan là “một đảng chính trị đối lập… hoạt động công khai và hợp pháp ở nhiều quốc gia, bao gồm Úc, nhưng bị Hà Nội tùy tiện gán nhãn ‘khủng bố’”.
Nhóm này cũng kêu gọi chính quyền Na Uy và Úc gây áp lực để chính phủ Việt Nam trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho hai người. “Ông Thuan bị tiểu đường và cần tiêm insulin hằng ngày. Ông phải được bảo đảm tiếp cận đầy đủ thuốc men và chăm sóc y tế,” nhóm cho biết.
Trong khi đó, vợ ông Heip khẩn cầu chính phủ liên bang tìm kiếm và đưa ông trở về. Phát biểu với báo giới tại sân bay Bangkok, bà cho biết gia đình lo lắng cho sự an toàn của ông sau khi không nhận được tin tức gì kể từ ngày 18 tháng 9 và “chỉ muốn biết ông ấy đang ở đâu và chuyện gì đã xảy ra với ông ấy”.
“Chồng tôi xứng đáng được bảo vệ, và tôi thực sự hy vọng chính phủ Úc sẽ tiếp tục gây áp lực lên Campuchia để tiến hành điều tra nhằm tìm ra ông ấy hiện đang ở đâu,” bà nói.
“Đã 11 ngày rồi và tôi thực sự hoàn toàn không biết gì,” bà nói. “Tôi không biết ông ấy ở đâu và tình trạng ra sao – điều đó khiến tôi phát điên. Mọi thứ thực sự bất định.”
Theo truyền thông nhà nước Việt Nam, họ đã bị buộc tội vào thứ Hai về tội tham gia tổ chức khủng bố và cuộc điều tra đang được tiến hành.
Chính phủ Úc cho biết họ đang hỗ trợ lãnh sự cho ông Heip.
“Đó là điều các chính phủ Úc làm cho công dân của chúng tôi. Và chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc trực tiếp với gia đình,” Thủ tướng Úc Anthony Albanese cho biết.
Bộ Ngoại giao Na Uy cho biết họ đã liên hệ với chính quyền Việt Nam, bày tỏ quan ngại về sức khỏe của ông Thuan và yêu cầu được tiếp cận lãnh sự.
“Chúng tôi hiểu tình huống này khó khăn như thế nào đối với tất cả những người bị ảnh hưởng. Cơ quan Ngoại giao Na Uy, thông qua Đại sứ quán tại Hà Nội và Bộ Ngoại giao, đang hỗ trợ lãnh sự trong vụ việc này,” bộ này cho biết trong một tuyên bố gửi The Independent.
“Chúng tôi đang liên lạc với gia đình và đã ngay lập tức yêu cầu chính quyền Việt Nam cung cấp thông tin xác nhận việc giam giữ và cho phép tiếp cận lãnh sự. Chúng tôi cũng đã nêu lên những lo ngại của gia đình về sức khỏe của ông. Chúng tôi có thể bảo đảm rằng chúng tôi đang dành ưu tiên cao cho vụ việc này. Chúng tôi bị ràng buộc bởi nghĩa vụ bảo mật và do đó hiện chưa thể cung cấp thêm chi tiết.”
Một phát ngôn viên chính phủ Campuchia cho biết ông không có thông tin gì về các vụ bắt giữ.
Các tổ chức nhân quyền, bao gồm Human Rights Watch và Amnesty International, đã ghi nhận việc bỏ tù các công dân Việt Nam vì hoạt động trực tuyến của họ.
Quốc gia Đông Nam Á này đã đẩy mạnh đàn áp những người bất đồng chính kiến trong những năm gần đây, và đã bắt giữ ít nhất 55 nhà hoạt động theo các điều luật hình sự rộng trong năm 2025, theo báo Sydney Morning Herald. Theo Human Rights Watch, hơn 160 tù nhân chính trị đang mòn mỏi trong tù và phải đối mặt với “sự sách nhiễu, đe dọa, theo dõi và thẩm vấn của công an hằng ngày”.
Phong Nguyen, người đại diện Viet Tan tại Úc, nói với ABC Net rằng việc kết án các nhà hoạt động từ 15 đến 20 năm không phải là điều bất thường ở Việt Nam, và tất cả mọi người, kể cả người dân bình thường, đều có nguy cơ.