Việt Nam truy tố các nhà hoạt động người Úc và Na Uy về tội 'khủng bố'

Hai nhà hoạt động Công giáo gốc Việt, một người mang quốc tịch Úc và người kia mang quốc tịch Na Uy, mất tích tại Campuchia trong tháng này, nay đã xuất hiện trong sự giam giữ của Bộ Công an Việt Nam. Bộ này tuyên bố họ đã tham gia một “tổ chức khủng bố” và bị bắt khi đang tìm cách nhập cảnh trái phép vào Việt Nam.

Những người bị giam giữ là một công dân Úc 50 tuổi tên Hồ Phạm Hiệp Huy, còn gọi là Trần Hiệp, và công dân Na Uy 52 tuổi Nguyễn Đức Thuận. Họ được cho là đã bị lực lượng an ninh Việt Nam bắt giữ vào ngày 18 tháng 9 khi đang tìm cách vượt biên từ Campuchia cùng với một người đàn ông 46 tuổi đến từ Thái Lan tên Thái Công Trường Sơn.

Cả ba người được cho là thành viên của một nhóm ủng hộ dân chủ có trụ sở tại Hoa Kỳ tên là Viet Tan, tổ chức mà chính quyền Cộng sản Việt Nam coi là tổ chức khủng bố. Viet Tan cho biết mục tiêu của họ là “xây dựng dân chủ và cải tổ Việt Nam bằng phương thức ôn hòa.”

Các tổ chức nhân quyền khác phản bác mạnh mẽ việc Hà Nội mô tả Viet Tan là một mối đe dọa khủng bố. Chẳng hạn, Human Rights Watch (HRW) cho biết Viet Tan “hoạt động công khai và hợp pháp tại nhiều quốc gia,” nhưng đã bị chính quyền Hà Nội “tùy tiện” gán nhãn khủng bố nhằm đàn áp tiếng nói bất đồng.

Viet Tan thông báo rằng ông Hiệp và ông Thuận mất tích tại Campuchia vào ngày 18 tháng 9. Nhóm này lưu ý rằng cả hai người đều có vợ ở quê nhà tại Na Uy và Úc, và ông Thuận còn có hai người con. Tuyên bố mô tả cả hai là những nhà hoạt động nhân quyền và dân chủ, đồng thời ghi nhận ông Hiệp đã giúp “cung cấp các khóa đào tạo về an ninh kỹ thuật số” cho các nhà hoạt động khác.

“Sự mất tích của hai nhà bảo vệ nhân quyền này đã gây ra mối lo ngại sâu sắc cho gia đình và các đồng nghiệp của họ trong Viet Tan,” tuyên bố cho biết.

Viet Tan cho biết thêm rằng ông Thuận “bị bệnh tiểu đường và cần tiêm insulin hằng ngày,” vì vậy ông “phải được bảo đảm tiếp cận đầy đủ thuốc men và chăm sóc y tế.”

Bộ Công an Việt Nam cho biết ông Thuận, ông Hiệp và ông Sơn đang bị điều tra về tội “khủng bố” và tội “làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức” vì đã tìm cách “nhập cảnh trái phép vào Việt Nam để thực hiện các hoạt động khủng bố và phá hoại” trong khi “mang theo giấy tờ giả.”

Theo tổ chức Viet Tan, ông Thuận và ông Hiệp đến Campuchia vào ngày 15 tháng 9 và dự kiến rời đi vào ngày 19 tháng 9. Họ được xác định là mất tích sau khi không lên các chuyến bay về nhà. Mục đích chuyến đi của họ là gặp gỡ các nhà hoạt động khác tại Campuchia và họ không hề có kế hoạch nào được công bố về việc vào Việt Nam.

Vợ của ông Trần, bà Chloe Dang, nói với các phóng viên Úc rằng lẽ ra ông sẽ gặp bà tại Bangkok để cùng bay về Úc và ông không có ý định đến Việt Nam.

“Anh ấy luôn biết rằng làm công việc nhân quyền là có rủi ro, nhưng chúng tôi chưa bao giờ nghĩ điều này sẽ xảy ra,” bà nói.

“Viet Tan cực lực lên án việc bắt cóc hai thành viên của mình tại Campuchia và các cáo buộc bịa đặt do nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam đưa ra nhằm che đậy một hành vi đàn áp xuyên quốc gia,” nhóm này cho biết trong một tuyên bố hôm thứ Hai.

“Hành vi đàn áp xuyên quốc gia này, kèm theo những cáo buộc bịa đặt, cho thấy chế độ Tô Lâm thực sự tàn bạo và vô pháp đến mức nào,” ông Duy Hoàng, giám đốc điều hành Viet Tan, phát biểu.

“Đàn áp xuyên quốc gia là sự xúc phạm đối với pháp quyền, chủ quyền và sự tử tế thông thường. Mọi nhà đầu tư hay doanh nhân Úc hoặc Na Uy nên suy nghĩ kỹ trước khi tin vào những lời hứa của chính phủ Việt Nam,” ông Hoàng nói thêm.

Ông Hoàng cho biết cả ông Hiệp và ông Thuận đều là người Công giáo, và các buổi canh thức cầu nguyện Công giáo đã được tổ chức cho họ.

Tính đến thứ Ba, Viet Tan chưa xác nhận liệu ông Sơn có phải cũng là thành viên hay không.

Viet Tan cho biết các cáo buộc rằng ông Thuận và ông Hiệp tìm cách vào Việt Nam bằng giấy tờ giả là “một sự bịa đặt trắng trợn nhằm che giấu sự thật rằng các thành viên Viet Tan đã bị bắt cóc tại Campuchia và bị cưỡng ép đưa về Việt Nam” – một thủ đoạn được Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam độc đoán Tô Lâm sử dụng với tần suất đáng báo động nhằm đàn áp tiếng nói bất đồng.

Tuần trước, Viet Tan đã công bố một báo cáo cáo buộc Tô Lâm và các quan chức của ông truy đuổi “những người chỉ trích và những người bảo vệ nhân quyền ra ngoài biên giới Việt Nam.”

“Sự đàn áp không còn giới hạn trong lãnh thổ Việt Nam, mà ngày càng nhắm vào những người lưu vong chính trị, người tị nạn, blogger, những người bảo vệ nhân quyền và các thành viên cộng đồng người Việt hải ngoại đang sinh sống tại các quốc gia dân chủ,” báo cáo viết.

Các tổ chức nhân quyền khác đã nhanh chóng lên tiếng bảo vệ các nhà hoạt động Viet Tan.

“Việc nhà cầm quyền Việt Nam xác nhận đã bắt giữ các nhà hoạt động nhân quyền và dân chủ Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp một lần nữa chứng minh rằng Hà Nội có thể nói là kẻ thực hiện đàn áp xuyên quốc gia tàn độc và nguy hại nhất hiện nay ở Đông Nam Á,” ông Phil Robertson, giám đốc Asia Human Rights and Labor Advocates, phát biểu.

“Na Uy và Úc, những quốc gia có công dân bị bắt cóc, nên dẫn đầu nỗ lực toàn cầu nhằm trừng phạt việc Việt Nam coi thường cả luật nhân quyền quốc tế lẫn chủ quyền của các quốc gia láng giềng, và yêu cầu trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho hai người này,” ông Robertson nói.

Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc cho biết họ đang “khẩn trương liên hệ với nhà chức trách Việt Nam để xác minh thông tin rằng một công dân Úc đã bị giam giữ,” trong khi Thủ tướng Úc Anthony Albanese cho biết các dịch vụ lãnh sự đang được cung cấp cho gia đình ông Hiệp.

“Đó là điều các chính phủ Úc làm cho công dân của mình. Và chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc trực tiếp với gia đình,” ông Albanese nói.

Vợ ông Hiệp, bà Chloe, nói với tờ Guardian của Anh rằng gia đình “thực sự lo lắng cho sự an toàn của ông.”

“Chồng tôi xứng đáng được bảo vệ, và tôi thực sự hy vọng chính phủ Úc sẽ tiếp tục gây áp lực lên Campuchia để tiến hành điều tra nhằm tìm ra hiện giờ anh ấy đang ở đâu,” bà nói.