Chính phủ Việt Nam bị cáo buộc bắt cóc các nhà hoạt động nhân quyền

Những nhà vận động chống buôn người bị giam giữ có Trần Hiệp, một người Úc gốc Việt, bặt tin từ ngày 18 tháng 9

Nhà cầm quyền Việt Nam đã bắt giữ ba nhà hoạt động, trong đó có một người Na Uy và một người Úc, với những cáo buộc được mô tả là “bịa đặt”.

Chính phủ Việt Nam cho biết ba người này đã thú nhận là thành viên của Việt Tân – một tổ chức ủng hộ dân chủ – mà chính phủ mô tả là một nhóm khủng bố.

Trong một tuyên bố, Việt Tân cho biết tổ chức “cực lực lên án việc bắt cóc hai thành viên của mình tại Campuchia và những cáo buộc bịa đặt do nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam đưa ra nhằm che đậy một hành vi đàn áp xuyên quốc gia”.

Hiện chưa rõ người thứ ba có phải cũng là thành viên Việt Tân hay không.

Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc cho biết họ đang “khẩn trương liên hệ với nhà chức trách Việt Nam để xác nhận các tin tức cho rằng một công dân Úc đã bị giam giữ” và đang hỗ trợ lãnh sự cho gia đình.

Trần Hiệp, một nhà vận động dân chủ người Úc gốc Việt 50 tuổi, lẽ ra phải trở về Bangkok, Thái Lan, để đoàn tụ với vợ là Chloe Dang, sau một chuyến đi ngắn đến Phnom Penh, Campuchia, để gặp gỡ các nhà bảo vệ nhân quyền.

Trước đó, vợ ông đã khẩn cầu chính phủ liên bang tìm kiếm và đưa ông về nhà sau khi ông không lên chuyến bay của mình.

Ông đã không liên lạc với vợ kể từ ngày 18 tháng 9, khiến bà lo lắng cho sự an toàn của ông.

“Gia đình tôi và tôi thực sự lo lắng cho sự an toàn của anh ấy, và chúng tôi chỉ muốn biết anh ấy đang ở đâu và chuyện gì đã xảy ra với anh ấy,” bà Dang nói tại sân bay Bangkok trước khi lên chuyến bay đến Melbourne.

“Chồng tôi xứng đáng được bảo vệ, và tôi thực sự hy vọng chính phủ Úc sẽ tiếp tục gây áp lực lên Campuchia để tiến hành điều tra nhằm tìm ra hiện giờ anh ấy đang ở đâu.”

Anthony Albanese cho biết chính phủ đang hỗ trợ lãnh sự.

“Đó là điều mà các chính phủ Úc làm cho công dân của mình. Và chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc trực tiếp với gia đình,” thủ tướng Úc nói.

Ông Hiệp, một chuyên gia công nghệ thông tin tự do, người sáng lập Liên minh Úc Chống Buôn người, đã đi cùng một nhà hoạt động nhân quyền khác là Nguyễn Đức Thuận, cũng là người Việt và mang hộ chiếu Na Uy.

Hai người đã đến Campuchia để gặp gỡ các nhà hoạt động bất đồng chính kiến người Việt để tập huấn.

Theo một tuyên bố của chính phủ Việt Nam, họ bị bắt khi đang nhập cảnh vào Việt Nam từ biên giới Campuchia cùng với một người thứ ba là Thái Công Trường Sơn.

Tuyên bố mô tả ba người sinh ra tại Việt Nam này là những người nhập cư bất hợp pháp và cho biết họ sẽ bị điều tra về cáo buộc khủng bố và làm giả giấy tờ tùy thân.

Việt Tân cho biết mục tiêu của tổ chức là “vượt qua chế độ độc tài và xây dựng nền tảng cho một nền dân chủ bền vững”, và tổ chức “cam kết đấu tranh ôn hòa, bất bạo động”.

“Chúng tôi tin rằng các phương thức bất bạo động là hiệu quả nhất để tạo ra sự tham gia tối đa của người dân,” tổ chức cho biết trên trang web của mình.

Human Rights Watch trước đây đã mô tả Việt Tân là “một đảng chính trị đối lập … hoạt động công khai và hợp pháp tại nhiều quốc gia, trong đó có Úc, nhưng bị Hà Nội tùy tiện gán nhãn ‘khủng bố’”.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã đẩy mạnh đàn áp những người bất đồng chính kiến, với hơn 55 nhà hoạt động bị bắt theo các điều luật hình sự mơ hồ trong năm 2025.

Ngày 18 tháng 9, Human Rights Watch cho biết hiện có hơn 160 tù nhân chính trị đang bị giam giữ tại Việt Nam, và các nhà hoạt động phải đối mặt với “sự sách nhiễu, đe dọa, theo dõi và thẩm vấn của công an hằng ngày”.

Việt Tân kêu gọi nhà chức trách Na Uy và Úc yêu cầu được tiếp cận ông Hiệp và ông Thuận, nhằm “bảo đảm sức khỏe của họ và việc tiếp cận các loại thuốc cần thiết”.

Tổ chức cho biết hai người “không hề có ý định” nhập cảnh vào Việt Nam và tuyên bố rằng họ đã nhập cảnh bất hợp pháp là một “sự bịa đặt trắng trợn” nhằm che đậy việc bắt cóc họ.

“Việt Tân đặc biệt quan ngại rằng nhà nước công an của Tô Lâm đang sử dụng bộ máy an ninh để truy đuổi và đàn áp các nhà hoạt động và công dân nước ngoài, thậm chí bên ngoài biên giới Việt Nam,” tổ chức cho biết.

“Gặp gỡ, trao đổi ý kiến và hỗ trợ các nhà bảo vệ nhân quyền, các nhà hoạt động dân chủ và xã hội dân sự là một hình thức vận động ôn hòa nhằm thúc đẩy tự do, dân chủ và nhân quyền tại Việt Nam.”

Các nhóm xã hội dân sự và các chuyên gia nhân quyền Liên Hợp Quốc đã nhiều lần cảnh báo về sự hợp tác ngày càng gia tăng giữa nhà cầm quyền Việt Nam và các chính phủ láng giềng nhằm vào những người vận động.

Việt Tân, một đảng chính trị hải ngoại ủng hộ dân chủ, trước đó đã mô tả sự mất tích của hai người là đáng lo ngại, xét đến những vụ việc trước đây trong đó những người Việt bất đồng chính kiến biến mất tại các nước láng giềng và sau đó xuất hiện trong trại giam ở Việt Nam.

“Sự mất tích của họ không phải là một vụ ‘người mất tích’ thông thường. Cả hai đều là những nhà vận động nhân quyền lâu năm và là thành viên Việt Tân,” tổ chức cho biết.

Giám đốc tổ chức Asia Human Rights & Labour Advocates, Phil Robertson, gọi đây là một “sự phẫn nộ không thể chấp nhận” và cho rằng việc các quốc gia như Úc “tiếp tục làm ăn như bình thường” là không thể chấp nhận được.

“\[Điều này\] một lần nữa cho thấy Hà Nội có thể nói là kẻ thực hành đàn áp xuyên quốc gia tàn độc và nguy hại nhất hiện nay ở Đông Nam Á,” ông nói.

Bà Dang, 36 tuổi, cho biết việc lo lắng không biết chồng đang ở đâu đã gây tổn hại về tâm lý cho bà.

“Đã 11 ngày rồi và tôi thực sự không biết gì cả,” bà nói, nghẹn ngào nén nước mắt.

“Tôi không biết anh ấy đang ở đâu và ra sao – điều đó khiến tôi phát điên.

“Mọi thứ thực sự bất định.”

Gia đình của những người mất tích đã đệ đơn kháng nghị lên nhóm công tác của Liên Hợp Quốc về các vụ mất tích cưỡng bức hoặc không tự nguyện.